DOLAR 14,7517 0.27%
EURO 15,9341 -0.17%
ALTIN 915,45-0,72
BITCOIN 585256-0,24%
İstanbul
16°

KAPALI

04:30

İMSAK'A KALAN SÜRE

Fatih Camii’ndeki güneş saati 550 yıldır namaz vaktini gösteriyor

Fatih Camii’ndeki güneş saati 550 yıldır namaz vaktini gösteriyor

on

ABONE OL
Nisan 24, 2022 23:12
Fatih Camii’ndeki güneş saati 550 yıldır namaz vaktini gösteriyor
0

BEĞENDİM

ABONE OL

İstanbul’da birinci güneş saati Fatih Sultan Mehmet tarafından Türk astronom, matematikçi ve lisan bilimci Ali Kuşçu’ya yaptırıldı. Ali Kuşçu tarafından Fatih Camii’nin minare düsturuna yapılan saat, İstanbul’daki Osmanlı devrindeki en eski güneş saatlerinden olmasıyla öne çıkıyor.

Ali Kuşçu’nun Fatih Camii’ne yaptığı güneş saatiyle vakit ve namaz vakitleri, milin gölgesinin düştüğü açıya nazaran yıllarca belirlendi.

Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Bilim Tarihi Kısım Lideri Prof. Dr. Mustafa Kaçar, AA muhabirine yaptığı açıklamada, insanların birinci çağlardan itibaren vakti ölçmek için çeşitli araçlar geliştirdiğini söyledi.

Bunlardan en uzun müddetli kullanılan, en pratik ve en gerçek sonucu veren vakit belirlenme aletinin güneş saati olduğunu belirten Kaçar, “Eski Mısır’dan, eski Babil’den ve kadim uygarlıklardan itibaren beşerler güneşin gölge uzunluğunu hesaplayarak vakti ölçmüşlerdir. Bu daha sonra İslam medeniyetinde, akabinde Osmanlılarda, Türkiye Cumhuriyeti kuruluşuna kadar kullanılmıştır.” diye konuştu.

Prof. Dr. Kaçar, çağdaş periyotta artık güneş saatlerine gereksinim kalmadığını anlatarak, şöyle devam etti:

“Güneş saatleri gerçek vakti ölçen vakit ölçüm araçlarıdır. İstanbul’un fethinden sonra Fatih Sultan Mehmet Han burada bir cami inşa ettirdi. Bu caminin inşaatı tamamlandığında İstanbul’da İslam aleminin en büyük matematikçi ve astronomlarından biri olan Ali Kuşçu İstanbul’daydı. Zira Fatih Sultan Mehmet onu İstanbul’a davet etti. Kendisi ve ailesiyle birlikte İstanbul’a geldiklerinde İstanbul’da yeni bir bilim merkezi, yeni bir kültür merkezi oluşmuş oldu. Bu mescitteki güneş saati merhum Prof. Dr. A. Süheyl Ünver Hoca’nın tespitlerine nazaran Ali Kuşçu tarafından 1473 yılında bizatihi yapılmıştır. Olağan ki bu gördüğümüz haliyle değil, bu cami zelzeleler ve daha sonra çeşitli tahribatlar yüzünden Sultan III. Mustafa vaktinde büsbütün Mimar Tahir Efendi tarafından adeta tekrar inşa edildi ve bugünkü halini almış oldu. Doğal o sırada güneş saati nasıl bir değişim geçirdi bilemiyoruz. Fakat son onarımla Atilla Bir Hocam ile birlikte yine çalışır hale getirmiş olduk bu güneş saatini.” 



“Fatih Camii’ndeki güneş saati namaz vakitlerini belirlemek için yapılmıştır”

İslam vakit ölçümünün gerçek vakti ölçtüğünü ve güneşin gölge uzunluğuna nazaran ayarlandığını vurgulayan Prof. Dr. Kaçar, Müslümanların günü 2 eşit kesimde, gece ve gündüz olarak ölçtüğünü söz etti.

Kaçar, Fatih Camii’ndeki güneş saatinin insanların temel muhtaçlığı olan namaz vakitlerini belirlemek için yapıldığını vurgulayarak, “Fatih Camii’nde 2 tane güneş saati var. Büyük olanı gün uzunluğu vakitleri ölçerken, öbür küçük olanı ise ikindi vaktine kalan vakti ölçer. Bunlar açıkçası dünyanın eksen eğikliğiyle İstanbul’un Ekvator’dan kaç derece üstte olduğuna bağlı olarak formlar alıyor.” sözlerini kullandı.

Buradaki güneş saatinin uzun kenarının 2 metre 9 santimetre, kısa kenarının ise 159 santimetre olduğunu belirten Kaçar, şunları kaydetti:

“Camideki güneş saati bir dik üçgen formundadır ve içerisinde mevsimlere ait üç tane dönence çizgisi vardır. Birincisi kış dönencesi, ikincisi ekinoks, üçüncüsü ise yaz dönencesidir. Bu vakit değiştikçe 23 Haziran ile 21 Aralık, 20 Eylül ile 20 Mart ortasını ölçer. Bu saat birebir vakitte bize istikametleri, devir ve mevsimleri de gösterir. İstanbul’da bulunduğumuz yerde, bu boylamda Fatih Camii duvarına güneşin gölgesinin birinci geldiği an ile son geldiği anı bize gösterir.”



“Türkiye genelinde 52 güneş saati bulunuyor”

İstanbul’da ekseriyetle selatin mescitlerinde birer güneş saati bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Kaçar, Türkiye genelinde 250 noktada toplamda 52 güneş saatinin olduğunu belirtti.

Kaçar, güneş saatlerinde bilim ve dinin bir ortada olduğunu aktararak, şunları söyledi:

“Bilim dinin hizmetindedir. Vaktin belirlenmesi bu güneş saatleri vasıtasıyla olur. Bunlar da global geometri hesaplamalarıyla gerçekleştirilir. Beşerler güneş saatlerini pek farkında değiller. Şu anda vakti ölçmek için elimizde çok çeşitli araçlar mevcut. Bu araçlar en başında da bildiğimiz üzere kol saatleri yahut da öteki saatler gelmektedir. Güneş saatleri bizim kültürümüzün bir modülü ve burada yalnızca vakti ölçmek değil tıpkı vakitte önemli ve bilimsel bir faaliyet kelam hususudur. Bu da bize mescitlerimizde, meydanlarımızda yahut bilinmeyen müzelerimizde bulunmaktadır. Bu güneş saatlerinin bir biçimde ortaya çıkarılıp bunların kültürel varlık olarak, kültür yapıtları olarak değerlendirmesi, korunması ve tanıtılması çok büyük kıymet arz ediyor.”



“Güneş saati, tam yanlışsız vakti gösterir”

Prof. Dr. Kaçar, günümüzde mekanik saatlerin kullanıldığını, lakin mekanik saatlerin namaz vakitlerini ayarlamada kullanımının kolay olmadığını bu sorunun fakat elektronik saatlerin icadıyla artık yapay olarak kullanılabildiğini belirtti.

İnsanların güneş saatlerinin kullanarak gerçek saatlerini ayarlayabileceğinin altını çizen Kaçar, “Ama nasıl çalıştığını bilmek durumundalar. Zira bu tıpkı vakitte dünya saat dilimiyle de bağlantılıdır. Vakit değişim istikrarını yani vakit denklemini de içine ek ettiğimizde her vakit güneş saati tam yanlışsız vakti gösterir.” diye konuştu.

KAYNAK: AA

En az 10 karakter gerekli